Merkez Hakem Kurulu Başkanı Dr. Ferhat Gündoğdu ile konuştum. Hemen söylemeliyim ki Kurul ile medya arasındaki ilişkiler artık daha sağlıklı ve verimli olacak.
Sayın Başkan benden önce spor medyasındaki değerli meslektaşlarımla bir kahvaltı sohbeti yaptı… Bu sohbetin son bölümünde son Dünya Kupası’ndan iz bırakan kural uygulamalarıyla ilgili bilgiler verildi. Bu uygulamaların bir bölümü UEFA tarafından kabul görmedi. Örnek olarak, ağzı örterek konuşma şarta bağlı. Eğer rakip futbolcuyla konuşurken görünür hiddet ve öfkeyle sert mesajlar veriyor ise kırmızı kart görebilir. Burada yetki ve takdir hakemlerimizde. Öte yandan çok beklediğim ve desteklediğim kırmızıyı gerektiren ikinci sarı kart uygulanmasında da artık VAR devreye girecek. Daha adil bir oyun için olumlu değişikliklerde var. Bunları anlatarak vaktinizi almak istemem. Farklı biçimlerde zaten öğreneceksiniz.
Yeni yaklaşımlar
Sohbetimizden beni etkileyen en önemli konu ‘Kadın Hakemler’ ile ilgili yeni yaklaşımlar. Dr. Gündoğdu daha çok kadın hakemin Süper Lig ve 1.Lig de görev alabilmesi için özel programlar uyguluyor. UEFA kriterlerine göre erkeklerin maçını yönetecek kadın hakemlerin testlerde erkek hakemleri gibi başarılı olması gerekiyor. Eğitimin yanı sıra daha alt liglerde de görevlendirilmelerle kadın hakemlerimiz kısa sürede Süper Lig’e ulaşabilecekler. Halen görev yapan Asen Albayrak ve Melek Dakan ile birlikte üçüncü hakemimiz Hatice Aydın da 1. Lig’den sezona başlayacaklar.
Bu arada doğu illerinde futbol etkinliği yeteri kadar yoğun olmadığından kadın hakem çıkma şansı az. Koşulları zorluyorlar. Örnek olarak, geçen yıl Ardahan bölgesinden kadın hakemimiz öğretmen Havvanur Demir ikinci ve üçüncü ligden göreve başlamış.
Dr. Gündoğdu toplumda farklı alanlara bakarak bazı çıkarımlar yapmış… Ben buna esinlenme diyebilirim:
“- Yaptığım araştırmalara göre Türk Hava Yolları kadının yükselmesi konusunda gerçekten örnek alabileceğimiz bir kurum. Pilotlarımızın yüzde 7’si kadın… Bizdeki kadın hakem oranı ise yüzde 5. İstanbul, Ankara, İzmir gibi yoğun futbol etkinliği olan illerde erkek ve kadın hakemlerin gelişme şansı daha fazla. Bir de Balıkesir var. Oradaki yoğun futbol etkinliğinden faydalanıyoruz. Ancak ben yurdun tüm bölgelerinde genç kızlarımızın hakemliğe yönelmesi için her türlü desteğin verilmesi gerektiğini düşünüyorum. Özellikle yerel amatör liglere katılan takım ve oynanan maç sayısı arttıkça tüm hakemlere daha fazla maç yönetme ve gelişme şansı doğacak.”
MHK Başkanı’nın belirlediği hedef daha büyük. O yüzde 25’e ulaşmak için farklı analizler ve programlar da hazırlıyor.
Bilim rüzgarları
Şunu da belirtmek gerek: MHK’da “üniversiter” bilim rüzgarları esecek. Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Bora Özkara, MHK’nın hakem işleri koordinatörlüğünü yürütüyor. Kendisi ayrıca FIFA yardımcı hakemi. Eğitim programlarında önemli katkıları var. Seminerin son oturumunda FIFA kokartlı eski hakem dostlarımın verdiği yeni uygulamalarla ilgili dersleri de dinledim. Koordinasyon ve medya ile iletişim köprüsü kurma konusundaki başarılı uygulamaları takdirle dikkatinize sunarım.
Meler maçları kendi istedi
Çok merak edilen “Dünya Kupasında neden Türk Hakemi yok?” sorusuna da açık bir yanıt verdi sayın Başkan.
“Burada ilk defa size söylüyorum. Bizim en başarılı FIFA Kokartlı elit kategori hakemimiz Halil Umut Meler idi. Dünya Kupası’nda görev alması için Ankara’da yaşanan travmayı atlatması gerekiyordu. Kamuoyunda çok tartışılan (daha az yıpratıcı) maçları benden kendisi istedi. Baskı altında kalmaktan uzak tartışmaların dışında kalabilecek bir ortamın yararlı olacağını anlattı. O travmayı atlatmak için kendisi de bilimsel yollara ve yöntemlere başvurmuş. Oradaki ayrıntıları paylaşamam. Süper Ligde çok başarılı bir sezon geçirdi. Ama Dünya Kupası kriteri Şampiyonlar Ligi‘ne bağlıydı. Üzülerek söylüyorum ki Amerika’ya gidecek on beş UEFA hakemi arasına giremedi. Hatta o maçlardan birinde sakatlanıp görevi dördüncü hakeme devretmişti. Bu durum futbolumuzun paydaşları oyuncular, teknik adamlar, yöneticiler ve medya tarafından gerçekçi yaklaşımlarla değerlendirilmeli. Ders çıkarmalıydık. Umarım bu ders gereğince anlaşılmıştır. Halil Umut Meler, göreceksiniz çok başarılı bir sezon performansı gösterecek. Testler, ölçümler, dikkati ve karar verme kapasitesi ile bende bu olumlu kanaati uyandırdı. Ben de zaten ona inanarak Süper Kupa finalini verdim. Çok başarılıydı.”
Böylece herkes “Halil Umut Meler’e zor maçlarda neden görev verilmiyor?” diye sorduktan sonra gerçeğin ne olduğunu Dr. Gündoğdu‘nun bize söyledikleri ile öğrendik. Yönettiği maçları isteyen kendisiymiş. Çok doğru ve dürüst karar ve davranışlar.
Kararlar isabetliydi
Dr. Gündoğdu’ya 2026 Dünya Kupası’ndaki hakem kararlarını da sordum:
“- Ben genel olarak toplam performansa bakıyorum. Farklı konfederasyonlardan çok değerli hakemler seçmişler. Bunların arasında kalite ve düzey farkı yoktu. Bazı maçlarda verdikleri kararlar tartışılsa da, hakemlerin başarılı olduğuna inanıyorum. Benim bakışım daha bütünsel. Çeşitli konfederasyonlardan gelmelerin rağmen futbol dışında ortaya konan haber ve yorumların ötesine geçerek hakemlik uygulamalarının doğruluğunu söylemek isterim. Şu da önemli: Farklı konfederasyonlardan geldikleri halde seçilmeleri ve farklı tekniklerde aldıkları kararlar son derece isabetliydi.”
Hakemlik meslek olmamalı
FIFA listesine girecek beşinci hakemler de hazır: En hazır görünen adaylar ise Adnan Deniz Kayatepe, Batuhan Kolak, Ali Yılmaz ve Gürcan Hasova. Komite bu dörtlüden birini listeye yazacak. Asker hakemlere de bir selam çakalım. Bildiğiniz gibi farklı gerekçelerle futbolun dışında kaldılar. Başkan da eski bir “Asker Hakem”… Binbaşı rütbesiyle son maçını yönetip veda etmiş: Asker hakemlerin disiplin alışkanlıkları ve antrenman olanakları bakımından çok iyi yetiştiklerini ifade ediyor. Dr. Gündoğdu yarı profesyonel hakemliğin devam etmesini ama tüm hakemlerin ayrıca bir mesleği olmasını tercih ediyor. Ona göre hakemlik meslek olmamalı!
Yeditepe desteği
Üniversiter yaklaşımlar içinde MHK’nın Yeditepe Üniversitesi ile iş birliği programı da önemli.
“- Özellikle iletişim ve medya alanlarında çok değerli uzmanlarla beraberiz. Bir süre dinlendirdiğimiz değerli bir hakemimizin öfke kontrolü konusundaki sıkıntılarını bu yaklaşımlarla aşabileceğini düşünüyorum. Ayrıca tüm FIFA kokartlı hakemlerimizin mentörleri de var.”
Eski dostlar
Davetle katıldığım seminer ve öğle yemeğinde gençlik yıllarımdan hakem dostlarımı da gördüm. Mustafa Kemal Abitoğlu, Yaşar Kemal Uğurlu, Cem Papila, Erol Ersoy ve İsmet Arzuman’la kucaklaştık. Çakı gibi, dinç ve taze bilgilerle hakemlerimize ışık saçıyorlardı. Medyada zaman zaman haksız eleştirilere uğrayan popülist yaklaşımlarla harcanan hakemlerimize başarı ve şans diliyorum. MHK Başkanı Sn.Dr. Ferhat Gündoğdu‘ya saygıyla.
Hakemlikte iletişimin ve eğitim çalışmalarının güçlenmesi Türk futbolu adına gerçekten umut verici. Dünya Kupası’ndaki uygulamaların yakından takip edilmesi, kararların daha tutarlı ve anlaşılır olmasına katkı sağlayacaktır.